Show & Share – More Balls Than Most – “De onzekere jongleur” from Jeroen Bottema on Vimeo.

De loopbaanvragen die Michiel Hesseling van More Balls Than Most op INHolland Show & Share van 28 januari j.l. in bovenstaand filmpje in de lucht ‘jongleert’ zijn voor mij herkenbaar en actueel. Het zijn vragen die voor mij de laatste maanden wat extra relevant zijn in het richting geven van mijn werkzaamheden. In deze blogpost geef ik ruimte aan mijn gedachten hierover. Reken er op dat ik de metafoor ‘jongleren’ ga uitmelken.

Deja vu
Ik was een paar dagen voor Show & Share al een blogpost begonnen waar in ik het uitvoeren van mijn werkzaamheden vergeleek met een jongleur: het in de lucht houden van allerlei projecten, verantwoordelijkheden en verwachtingen. Dat vervolgens op Show & Share het jongleren een beetje een rode draad werd voor mij, zie ik dan als: dat kan geen toeval zijn.

Sturen, loslaten en vertrouwen
Het echte jongleren met drie balletjes ben ik nu aan het leren. Het kost veel concentratie, maar je hebt er ook een bepaalde ontspanning bij nodig. Je stuurt de bal, je laat de bal los en je hebt vertrouwen dat je de bal weer opvangt. Op een gegeven moment ontstaat er ritme en dan merk je dat het steeds beter gaat. Er vallen minder balletjes op de grond. Ik heb zo het idee dat als ik dit beheers zo af en toe wel eens een balletje zal laten vallen. Maar dat hoort bij het spel: oprapen en weer verder gaan.

Jongleren, concentratie en richting
Op mijn werk jongleer ik iets meer dan ‘drie balletjes’. Dat doe ik al een aantal jaren. Ik ben daar steeds beter in geworden, en ik heb er ook best aardigheid in. Maar de concentratie is enorm. Zeker als er meer activiteiten bij komen om in de lucht te houden (en daar heb ik een handje in, ‘t is allemaal zo leuk!). Het wordt een uitdaging om dat voor elkaar te krijgen. Of zoals ik onterecht dacht, dat is toch wat een professionele jongleur moet kunnen.

En dat is waar ik over wilde schrijven in een eerdere draft van deze post. Want als de ‘jongleur’ zich zo moet concentreren, ziet hij dan nog wel wat er om hem heen gebeurt? Kan hij wel goed achter zich kijken en leren van ervaringen? Kan hij wel goed naar voren kijken en sturen voor de toekomst? Heeft hij richting? Of kan hij alleen bepalen waar hij heen gaat als hij alle balletjes laat vallen?

Analyse
Ik was onder de indruk van de jongleurs op Show & Share. Zo makkelijk, zo veel vertrouwen, zoveel improvisatie. Mijn analyse klopte niet, hier was duidelijk sprake van mensen met richting. Toen viel het op z’n plek. Een jongleur is richting. Hij is er niet naar op zoek, hij straalt het uit.

De jongleur concentreert zich niet op ieder balletje, maar op de samenhang van beweging: sturen, loslaten en vertrouwen. Een jongleur weet dat dit alleen gaat als hij niet meer balletjes gebruikt dan hij in staat is om in de lucht te houden. De jongleur creëert zoveel ruimte in zijn spel dat hij goed ziet wat er in zijn omgeving afspeelt. Een goede jongleur is in staat om met anderen te jongleren. Hij leert. Hij inspireert.

Visie op loopbaan
Ik probeer wat beter vat te krijgen op mijn werkzaamheden door deze beter af te stemmen op mijn visie, soms door ze af te stoten. Maar ik realiseer mij des te meer dat het niet gaat om de ‘losse balletjes’ maar om de samenhang van beweging: richting. Nooit te oud om te leren jongleren.

Two questions that can change your life from Daniel Pink on Vimeo.

Bovenstaande video kwam ik tegen op de weblog van Scott McLeod. In deze trailer voor Daniel Pink’s nieuwe boek “Drive” staan twee vragen centraal. What’s your sentence?, die wat mij betreft nog mooier wordt als je deze vertaald, en Was I better today than yesterday? Met name de eerste zin raakte mij, dat is precies waar ik de afgelopen weken veel mee bezig ben: wat is mijn zin? Wat is mijn richting?

Jongleur en duizenddingendoekje
Goede vraag, en de laatste maanden ben ik bezig met het vinden van het ‘juiste’ antwoord. De afgelopen jaren stuiter ik qua loopbaan (‘docent die iets met ICT in het onderwijs doet’) alle kanten op. Vergelijk het met een jongleur die zich concentreert op het in de lucht houden van al die balletjes: lesgeven, ontwikkelen, projecten begeleiden, subsidietje hier, presentatietje daar. Toen ik 13 jaar geleden een opleiding voor “ICT-coordinator volgde was de vergelijking met een duizendingendoekje gangbaar. Overal bruikbaar voor.

Wat is mijn zin?
Ik vind het dus een belangrijke vraag. What’s your sentence?. Als je deze zin vertaald kan je hem op twee manieren lezen. Wat is jouw zin?: Waar sta je voor? Wat is jouw bijdrage? Maar ook: waar heb je zin in? Waar wordt je warm van? Wat is jouw passie?

Mijn zin kan ik als volgt verwoorden:

Ik wil de wereld verbeteren, door het onderwijs te verbeteren.

Deze zin wil ik weer meer mijn werkzaamheden laten bepalen. In mijn ontwikkelingsplan waar ik de afgelopen maanden mee aan het stoeien ben leg ik deze zin uit:

Ik vind het echt van groot belang dat het onderwijs een herontwerp krijgt, dat  visie op leren en omgaan met jongeren, aansluit bij de dynamische, complexe informatiemaatschappij en de uitdagingen van de 21e eeuw.

Er zijn twee elementen in deze visie waar ik mij sterk aan verbonden voel:

1. Onderwijs moet lerenden uitdagen, stimuleren, inspireren om het beste uit zich zelf te halen. Onderwijs moet de creativiteit en innovatief vermogen van lerenden de ruimte geven, eigenschappen die van grote waarde zijn in de informatiemaatschappij van de 21e eeuw

Ik wil onderwijs dat lerenden niet belemmert in het leren, maar juist stimuleert om te leren, om creatief en innovatief te zijn: om het beste uit zichzelf te halen.

2. Verandering van onderwijsmodel. Het onderwijs in NL is in zijn algemeenheid gebaseerd op een industrieel model. Gebaseerd op dit model genieten lerenden onderwijs dat ze moet voorbereiden op de uitdagingen van de 21e eeuw.  Dit model is ontoereikend, en naar mijn mening misleidend. Er zal een paradigma verandering moeten plaatsvinden.

Rapportcijfers
Ik realiseerde mij dus dat de afstand tussen de activiteiten die ik onderneem op mijn School en mijn visie op onderwijs steeds groter aan het worden is. Eigenlijk realiseer ik me dat al een aantal jaren, maar was de noodzaak er om er want aan te doen. Mijn baan raakte zo versnipperd, dat het erg moeilijk voor mij is om te coördineren en om de kwaliteit te leveren waar ik tevreden over kan zijn. Deze situatie is kent een iets te hoog stress-gehalte en gaat ten koste van mijn motivatie.

Ik heb vervolgens al mijn activiteiten onder elkaar gezet, met een onderverdeling in ‘formeel’ en ‘informeel’. Daar kwamen bij mij een stuk of vijftien projecten en taken uit. Het eerste wat duidelijk is dat het er te veel zijn. De jongleur, het duizenddingendoekje. Vervolgens heb ik deze activiteiten rapportcijfers gegeven. Hoe hoger het cijfer, hoe dichter het bij mijn visie past. Nou, met die cijfers haal je je examen niet. Ik heb twee achten gegeven, maar moest gelijk constateren dat dit activiteiten waren waar ik nauwelijks tijd voor heb, vanwege allerlei andere activiteiten. En juist die activiteiten kregen lage cijfers van mij.

Het zijn geen activiteiten die ik niet leuk vind om te doen. In tegendeel, ik vind alles leuk. Dat is ook deel van het probleem. Daarom is het belangrijk dat ik weer de balans herstel. Ik stop er positieve energie in, ik wil het er ook uit halen. Uiteindelijk wil ik de wereld verbeteren. Richting is belangrijk. Daarom vond ik het grappig om deze trailer tegen te komen.

Photo by Vidiot | Flickr

]]> http://www.leervlak.nl/index.php/leervlak/wat-is-mijn-zin.html/feed 1 http://www.leervlak.nl/index.php/leervlak/i-feel-what-is-right.html http://www.leervlak.nl/index.php/leervlak/i-feel-what-is-right.html#comments Sat, 24 Oct 2009 13:47:25 +0000 Jeroen http://www.leervlak.nl/?p=759 Kevin D. Jones schrijft in een blogpost op zijn blog Engaged Learning tussen haakjes het volgende:

That is how I work.  I ‘feel’ what is right, even though I may not understand it fully and I go forward knowing that in the doing I will figure it out.

Dit is herkenbaar voor mij. Het is leren door doen. Producerend leren, oplossingsgericht werken. Ik geef vaak aan dat ‘gevoel’ hierbij belangrijk is. Het is mijn kompas. Het heeft me ver gebracht, en het maakt veel mogelijk. Het is vaak ook een overlevingsstrategie. Het is onderdeel van mijn visie op leren. Belangrijk voor de kenniswerker.

Maar ik heb soms sterke twijfels of deze leerstijl in het onderwijs van vandaag gewaardeerd en ondersteund wordt. We praten er vaak over, maar de praktijk in formele leeromgevingen, zoals vele scholen zijn, is weerbarstig. Wat vindt het onderwijs, mijn collega’s, mijn studenten, nu echt van mensen die zeggen: “I feel what is right”?

photo by publicenergy | Flickr

]]> http://www.leervlak.nl/index.php/leervlak/i-feel-what-is-right.html/feed 0 http://www.leervlak.nl/index.php/leervlak/update-yourself.html http://www.leervlak.nl/index.php/leervlak/update-yourself.html#comments Thu, 13 Aug 2009 12:05:05 +0000 Jeroen http://www.leervlak.nl/?p=668

Volgende week ga ik weer aan het werk. Het wordt weer een jaar vol uitdagingen en leuke projecten. Ik heb er veel zin! Het meest uitdagende project zal de loopbaancoaching worden, waar ik dit schooljaar mee aan de slag ga. Long overdue. Het is niet zo dat ik ontevreden ben met mijn loopbaan tot nu toe en ik zit prima op m’n plek, maar ik heb wel behoefte aan een ‘update’ bij mezelf.

Het gaat bij mij om vlak leren. Dat is waar ik naar streef, waar ik in geintresseerd ben. In een eerdere post schreef ik over de drie pijlers van vlak leren. Een van die pijlers is vlak leren op persoonlijk niveau, het thema van mijn loopbaancoaching.  Ik schreef:

Vlak leren. Het is het streven naar dat vlakke speelveld waar je zelf het beste tot je recht komt, waar je kennis het makkelijk stroomt. Het is een proces van leren omgaan met de obstakels in dat speelveld. Deze obstakels hebben we nodig, zij dagen ons uit om innovatief te zijn. Als we iets moeten zijn in de wereld van vandaag is het dat wel, innovatief.

Ik herken in mijzelf een aantal obstakels die voorkomen dat ik in werksituaties lekker in een flow-situatie (oh wacht, ik heb The Element gelezen, mag het woord ‘Element‘ gebruiken)  terecht kan komen, met als gevolg dat mijn kwaliteiten (enthousiasme, creativiteit, visie) onvoldoende tot hun recht komen. Ik raak steeds geïrriteerder over zaken die mij ‘tegenhouden’ te zijn wie ik wil zijn. Zowel intern als extern.

Een van mijn doelen dit jaar is om op dit punt voortgang te boeken. Ik heb een aardige ‘mental map’ in mijn hoofd van waar ik naar toe wil, maar kan wel iemand gebruiken die mij helpt om een gedetailleerde kaart te tekenen van de route en het landschap.

Daarom heb ik de hulp ingeschakeld van een loopbaancoach, die met een andere bril naar mijn ontwikkeling als kenniswerker kijkt en kritische vragen kan stellen, die mij helpen om een aantal obstakels te slechten. Met als doel de creativiteit en ander potentieel vrijer te laten stromen en uiteindelijk de wereld te verbeteren. Aim high.

Het is een cliché. Je bent nooit oud genoeg om te leren. Ik ga steeds meer begrijpen wat dat echt betekent en hoeveel lagen het heeft.

]]> http://www.leervlak.nl/index.php/leervlak/update-yourself.html/feed 0 http://www.leervlak.nl/index.php/leervlak/stop-pauze-rewind-fastforward-play.html http://www.leervlak.nl/index.php/leervlak/stop-pauze-rewind-fastforward-play.html#comments Wed, 03 Jun 2009 20:45:22 +0000 Jeroen http://www.leervlak.nl/?p=599

Toen ik vanochtend een NASK-les van studenten bezocht en ik wat door het lokaal wandelde, terwijl de leerlingen druk bezig waren met allerlei practica, viel mij deze poster boven het bord op.

Lijkt mij een prima stappenplan voor stuiterballende brugklasleerlingen, maar deze zou ook niet misstaan boven mijn bureau, van een stuiterballende HBO-docent.

Iemand een idee waar CAM voor staat? Op de website van Sardes word ik niet veel wijzer.

De meeste docenten op de School of Education Amsterdam zijn getraind in kernreflectie en wij proberen het zoveel mogelijk te integreren in het coachen van studenten en elkaar. Voor mij is het een belangrijk geweest voor het formuleren van één van de niveaus van wat ik als vlak leren noem: vlak leren op persoonlijk niveau.

Fight, flight, freeze
Het 20 minuten durende gesprek (directe link naar mp3) is een uitstekende introductie op het onderwerp kernreflectie en multi-level learning. Fred Korthagen praat over de onderwijsvernieuwingen die hij de laatste 10 jaar is tegen gekomen. Hij ziet een internationale trend: ze mislukken bijna allemaal! Hoe komt dat? Mensen hebben toch mooie ideeën over onderwijs? Waar gaat het mis?

Korthagen stelt dat de boodschap van die ideeën vaak is: “We moeten vernieuwen!” (moetisme). Bij veel docenten wordt deze boodschap ontvangen als: “Doe ik het dan niet goed?”. De docent die dat zegt voelt zich op dat moment niet gezien in zijn kracht, de ontwikkeling stopt, de weerstand ontstaat! Docenten gaan tegen de vernieuwingen vechten, vluchten er voor of verstarren en staan stil. Fight, flight of freeze. Door deze negatieve benadering, vaak onbedoeld, ontstaat er een belemmering die leidt tot onvoldoende draagvlak  voor de onderwijsvernieuwing.

Competentiegericht onderwijs is hier een goed voorbeeld van. Het lijkt een goed uitgangspunt, zegt Korthagen. Natuurlijk zijn competenties belangrijk, maar kan je leraarschap wel vangen in het lijstje van competenties? Zaken als passie, enthousiasme, innoverend vermogen, humor, geduld, mensen zien zo als ze echt zijn komen niet voor in dat lijstje, maar maken wel wat een goede leraar is. Over de zin en onzin van competentiegericht opleiden heeft Korthagen in 2004 een artikel (pdf) geschreven.

Flow
Ik ben het met Korthagen eens. Ik vind het ook veel vruchtbaarder om je te concentreren op wat je wel kan, dan steeds te bevestigen wat iemand niet kan. De positieve benadering gaat om aansluiten bij de kracht van mensen, de vierde ‘f’: flow. Benoem de kernkwaliteiten van mensen en denk mee hoe ze die verder kunnen uitbouwen. Dat is ook de visie van studieloopbaanbegeleiding op onze School. Wij gebruiken daar kernreflectie voor, een gesprekstechniek die de kernkwaliteiten van studenten voorop stelt en bevestigd. Vervolgens is dit de basis om te kijken hoe de student die kernkwaliteiten kan inzetten om te werken aan zijn competenties. Competenties zijn namelijk aan te leren, kernkwaliteiten niet, die heb je. Kernreflectie helpt ook om belemmeringen te benoemen die die kracht evt. in de weg staan. Wij proberen de student te helpen bij het wegnemen van deze belemmeringen zodat hij/zij kan in flow kan geraken en kan leren.  Kernreflectie werkt alleen goed als het authentiek is, het kan geen trucje zijn. Ook de coach moet uitgaan van zijn kernkwaliteiten tijdens het gesprek met de student, met collega’s of leidinggevenden. Als beide in flow zijn, kan er ontwikkeling plaatsvinden.

Ui
Hoe zet je die kernkwaliteiten in om je competenties te ontwikkelen? Belangrijk uitgangspunt van kernreflectie is dat de ontwikkeling van competenties bepaald wordt door waar je als persoon in gelooft. Korthagen gebruikt daar het ui-model (zie afbeelding, bron: SLO) voor. Gedrag en competenties zijn  (wat doe je, wat kun je)  de buitenste lagen van de ui, naar binnen toe kom je bij de innerlijke drive van personen. Korthagen gaat er vanuit dat er in alle lagen ontwikkeling plaatsvindt, multi level learning noemt hij dat.

Terug gaan naar onderwijsvernieuwingen. Er is dan sprake van een verandering van de omgeving in relatie tot het gedrag van de docent. Wil je als school de docenten mee krijgen in de onderwijsvernieuwing, gedragsverandering teweeg brengen,  dan moet je beginnen bij het aanspreken van de interne drive van de docent en het aanspreken en bevestigen van zijn kernkwaliteiten. Ontwikkelen en leren begint bij motivatie! Dat weten we allemaal. Toch is het toepassen weerbarstiger en daarom is het ook belangrijk  dat een methode als kernreflectie schoolbreed wordt toegepast. Het is niet alleen iets tussen docent en student/leerling, maar ook tussen docenten onderling en tussen management en docenten moet dit gedragen worden. En vooral die laatste twee relaties zijn soms lastig te bewerkstelligen, onder de dagelijkse druk van moeten en tijd te kort.

Vlak leren
In een eerdere blogpost schreef ik over vlak leren, noem het een mash-up van allerlei leertheorieen en -benaderingen om voor mijzelf te formuleren waarom het belangrijk is om in flow te zijn en hoe ik dat voor mij zelf het beste kan bereiken. Ik beschrijf in deze post vlak leren op persoonlijk niveau. Kernkwaliteiten benoemen en hoe je die kunt inzetten zodat je in een flow-situatie raakt, is voor mij de essentie van dit onderdeel. Het is een aspect waar ik de laatste jaren veel mee bezig ben. Ik weet wat mijn kernkwaliteiten zijn, maar heb moeite om de situatie te creëren waardoor ik deze in een flow-situatie kan toepassen, waardoor ik gemakkelijker, meer ontspannen en effectiever werk. Andersom, als ik in een flow situatie ben, vind ik vaak dat de energie en kracht die dat oplevert onvoldoende terug vloeit in de organisatie waar ik werk. Dat werkt demotiverend voor mij. Ik merk dat ik snel in een fight, flight of freeze situatie terecht kom, en dan kost het weer veel energie om terug te komen in een flow situatie.

Het gaat ook om de relatie met mijn omgeving. De School waar ik werk met zijn organisatie, en bijbehorende cultuur en collega’s waarmee ik samenwerk. Wat ik dit jaar merk is dat mijn kernkwaliteiten sneller opgepikt (en gewaardeerd?)  worden buiten de School. Dat leidt tot allerlei kansen, en ik merk dat ik ontzettend hongerig ben om deze aan te grijpen. Binnen de School vind ik het veel moeilijker om deze situatie te creëren. Er zijn veel meer belemmeringen die er voor zorgen dat ik mijn taken voor mijn gevoel niet lekker kan uitvoeren. Belemmeringen in de organisatie, maar zeker ook in mijzelf.

Stof om weer lekker over te piekeren. Fijn om weer even een vlak leren post te schrijven.

…bij hoe het Hollandse gelijkheids denken tot regeldichtheid en betutteling leidt en gezond verstand in de weg staat. Regelzucht vernietigt leervermogen en management verstikt leiderschap. Niets is wat het lijkt. Perceptieverandering is een middel om ‘out of the box’ te kunnen denken. bron: programma Show & Share ’09

Deze keynote raakt één van de niveaus van vlak leren, leren binnen de organisatie, zoals ik dat in deze blogpost heb omschreven. Het gaat om innoveren en kennis maken binnen de organisatie, van onderop. Het verhaal van Peltekian is niet nieuw, maar de anologie met innovaties in de luchtvaartindustrie maakte het een interessante sessie.

Free Flight Concept
Peltekian gebruikt in zijn verhaal het Free Flight Concept. In dit concept probeert men antwoord te vinden op de vraag hoe je meer vliegtuigen in de lucht kunt krijgen zonder ongelukken. In eerste instantie ben je geneigd te zeggen dat dit een taak is van de verkeerstoren die de piloten aanstuurt. Piloten hoeven tegenwoordig nauwelijks zelf beslissingen te maken als het gaat om de vluchten, dat regelt de verkeerstoren. Er zijn echter grenzen aan de verkeersdruk die de verkeerstoren aan kan.  En door alles te organiseren en te controleren, de piloten minder te laten beslissen, wordt het risico dat er ongelukken gaan gebeuren groter in plaats van kleiner.

“Niets is wat het lijkt”, zegt Peltekian. Wat gebeurt er als je de verkeerstoren uit de vraagstelling haalt en de piloten weer laat vliegen? Peltekian laat een aantal voorbeelden (zoals onderstaande animatie) zien dat de piloten onderling met elkaar beginnen te communiceren en zelf beslissingen maken over op welke hoogte ze vliegen, welke koers en hoe ze kunnen profiteren van de weersomstandigheden, om op die manier ongelukken te voorkomen. Wat blijkt, op deze manier konden piloten een hogere verkeersdruk aan dan de verkeerstoren. Meer van deze animaties zijn hier te downloaden. De lijnen staan voor de communicatiestromen tussen de vliegtuigen.

‘Ken je grenzen, niet de regels!
Dit is de boodschap van Peltekian. Een piloot wil vliegen, een docent wil lesgeven. Professionals presteren beter zonder aansturing, peerfeedback uit het eigen beroepenveld is vele malen belangrijker dan het oordeel van het management.

De uitdaging voor grote organisaties, zoals INHolland, is om de juiste voorwaarden te scheppen voor innovatie. Binnen de organisatie moet de betutteling worden weggenomen, moeten professionals weer met elkaar communiceren en moet de ‘cockpit van het vliegtuig’ opnieuw ingericht worden om de piloot in staat te stellen te communiceren, te excelleren en verantwoordelijkheid te dragen voor zijn acties. Aldus Peltekian, en wat mij betreft heeft hij gelijk.

In theorie zie ik een organisatie waarbinnen kennis, creativiteit en passie voor vrij stromen in plaats van geblokkeerd te worden door de regels. In de praktijk voor mij persoonlijk een uitdaging, om met deze blokkades  om te gaan. Communiceren met mijn collega’s, het sociale leren, is één van die uitdagingen. En daarin zal ik onthouden…

Niets is wat het lijkt.

Waarheid
Volgens Frank Furedi, schrijver van het boek Where Have All The Intellectuals Gone, hebben wij geen vertrouwen meer in onze leerlingen, omdat wij,  de docenten, hen niets leren. Hij ziet een paradox in het onderwijs. Het onderwijs praat veel over kennis en kennisvergaring, maar besteedt tegelijkertijd steeds minder aandacht aan de daadwerkelijke kennis. De zoektocht naar waarheid, academische kennis, is gestaakt! Hij hekelt het leren leren, want waarom gaat het onderwijs niet over wat je leert? De docent als coach vindt hij een zwaktebod. De docent moet de kennisautoriteit zijn voor de klas en duidelijke signalen afgeven aan jongeren, die daardoor zekerheid en vertrouwen krijgen om te functioneren in de maatschappij. Docenten durven jongeren niet meer uit te dagen als het gaat om academische kennis! Furedi stelt dat wij onverantwoordelijk bezig zijn in het onderwijs, door leren bloot te stellen aan toeval.

Plato zegt: zekere kennis en vaststaande sociale normen moeten door onderwijs worden overgebracht. Op die manier ontwikkeld de mens zich tot zijn ware zelf en deugdzame burger (quote Wijnberg)

Vrijheid
John Moravec, edublogger op Education Futures, stelt dat het onderwijs waar Furedi over spreekt niet meer het onderwijs van de 21e eeuw is. In het onderwijs van Furedi is de school een fabriek, waar jongeren een vast curriculum volgen door vastgestelde niveaus te doorlopen. Aan het einde zijn ze klaar om in de fabriek te werken. Maar de fabrieken zijn in onze samenleving aan het verdwijnen, die zijn naar China verplaatst. Moravec geeft aan dat we onze jongeren moeten voorbereiden op een maatschappij waar ontwikkelingen steeds sneller en complexer worden, op banen die nog niet bestaan. Wat is dan de basis die je jongeren meegeeft? Volgens Moravec is die nieuwe basis creativiteit en innovatief vermogen. Het gaat om het aanleren van systeemdenken, zodat jongeren leren patronen te herkennen op basis waarvan ze nieuwe patronen kunnen maken. Het gaat om what if-scenario’s en omgaan met chaos en onzekerheid.

Socrates zegt: Niet zozeer het aanleren van normen en waarden zijn van belang, maar het ontwikkelen van het vermogen om nieuwe waardheden en normen te scheppen (quote Wijnberg)

Onderwijs op de Obamaschool
De bovenstaande tegenstelling is kenmerkend voor het onderwijsdebat. Het vormt het landschap waarin we binnen het onderwijs discussiëren over vernieuwingen zoals het nieuwe leren en de veranderende rollen van leerling en docent.

Een paar weken geleden heb ik deze discussie gevoerd met studenten die in kader van een blok onderwijskunde werkten aan een herontwerp van het onderwijs op de Obamaschool. Mijn verhaal ging over de ontwikkelingen op het gebied van e-learning, en waar je op moet letten als je keuzes maakt om je onderwijs in te richten. Ik deed dat in de context van een maatschappij die hot, flat & crowded is (lees bijvoorbeeld deze column van Thomas Friedman)

Ik stelde de studenten de volgende vraag:

Welke type onderwijs bereidt leerlingen, onze toekomst, voor op het bedenken van oplossingen op complexe problemen zoals het energievraagstuk, het klimaatsprobleem en allerlei andere uitdagingen die een snel veranderende geglobaliseerde maatschappij met zich mee brengt? En wat zullen die uitdagingen zijn?

Het antwoord is de onderwijsvisie voor de Obamaschool, stelde ik. Met deze vraag in het achterhoofd heb ik ook naar de aflevering van Tegenlicht gekeken. Ik vind dat Moravec het juiste antwoord heeft, hoewel hij niet heel veel ‘spreektijd’ krijgt van Wijnberg.

Uitdaging
De rode draad door deze aflevering is niet zozeer de tegenstelling die gepresenteerd wordt, maar meer de noodzaak om jongeren uit te dagen in het onderwijs. Hoewel Furedi wat mij betreft de plan volledig misslaat met zijn academisch onderwijs voor een elite in een maatschappij van gisteren, waardeer ik wel zijn drang naar de waarheid. Maar ik zie het meer als nieuwsgierigheid. Als we jongeren de opdracht geven om in de toekomst technologie te ontwikkelen waardoor de opwarming van de aarde wordt tegengehouden, dan begint dat volgens mij bij nieuwsgierigheid van die jongeren. Het is de zesjescultuur waar Robbert Dijkgraaf over spreekt: waarschijnlijk functioneert ons onderwijssysteem dan niet, het is de opdracht van het onderwijs om mensen continue te blijven prikkelen. En het is de uitdaging die ook aan de basis staat aan Moravec zijn verhaal: wat wil je met de informatie doen?

Waarheid en vrijheid
De uitdaging van het onderwijs is het betrekken van leerlingen bij hun onderwijs. Dit is waar het onderwijsdebat primair om moet gaan. De discussie over waarheid vs. vrijheid is de verkeerde discussie. Ten eerste omdat het antwoord in de buurt gaat liggen van ‘best of both worlds’, ten tweede omdat het een misverstand is dat als het om vrijheid (nieuwe leren) gaat, het niet om waarheid zou gaan. Dat is juist waar het nieuwe leren omgaat. Alleen vergeten we dat soms, we zijn zo druk met de veranderende rollen, didactieken en media. Best begrijpbaar. En dan laten we onze leerlingen inderaad wel eens zwemmen, ik geef Furedi daar gelijk in. Hij zegt in de aflevering dat er geen leiderschap meer is, dat leerlingen de docent niet meer zien als autoriteit. Ik denk inderdaad dat leerlingen de docent niet automatisch meer als kennisautoriteit zien, maar wel als autoriteit als het gaat om coach, iemand die ze kan uitdagen binnen een veilige leeromgeving. Dat is waar het onderwijsdebat om moet gaan. Hoe krijgen we dat goed voor elkaar!

De waarheid hoeft niet ten koste te gaan van de vrijheid, de vrijheid hoeft niet ten koste te gaan van de waarheid.

Links
Het “educatie 3.0”- model van John Moravec
Education Futures – Hallo Tegenlicht kijkers

Polldaddy
Gelijk na de aflevering werd er een beetje nagepraat over de aflevering van Tegenlicht via Twitter. Goed moment om iets te doen met een poll, die ik via een tweet heb gepost.  . Niet heel reacties, maar wel leuk om te proberen. Je kan een dergelijke poll snel inzetten. U kunt gerust stemmen! :)

Bij tai chi gaat het om ‘chi’ en ‘ji’. Chi is de energie die in je zit. Die chi staat in contact met hemel en aarde, met als verbinding het lichaam van de mens. Ji valt te omschrijven als de richting die je de energie geeft. Dat is een innerlijk proces. De meester vergelijkt het met een spoor waar je een trein over heel laat rijden. Het spoor geeft de richting, is ji. De trein die je er over heen laat rijden is de energie, chi. Als er geen ji is, heb je niet zoveel aan je chi, als er geen chi is, heb je geen ji nodig. Als amateur-projectenman vind ik dit al mooie beelden om je projecten te evalueren en te sturen.

Ji, de richting, is altijd eenduidig. West, oost, noord, zuid. Naar voren, naar achteren, omhoog, omlaag. Vergelijk het met zeilen op een boot. Je vaart en koers! Chi werkt anders, moet zich aanpassen aan de natuur. Je kan met je boot wel naar het westen willen zeilen, maar als de wind verkeert staat, zal je toch moeten kruisen. Het doel blijft wel hetzelfde. Ik kan er zo rustig van worden, dit soort beelden.

Chi en ji moet je trainen. De meester vergeleek het met het sturen van een brief. De inhoud van de brief is de chi. De manier waarop de brief verstuurd wordt is de ji. In het begin is het best lastig, de brief wordt verstuurd met de postkoets. Maar na training gaat het veel beter. Je innerlijke kracht is steeds beter in staat om die energie te versturen. De brief wordt al gauw met de auto verstuurd. Je innerlijke kracht is het sterkst als de brief via de e-mail wordt verstuurd. Toen moest ik grinniken. Het versturen van een e-mail als ultieme vorm van innerlijke kracht om je energie te versturen.

Aan iedereen die zich bezig houdt met leren en technologie in het onderwijs: ga door met wat je doet! Leerlingen die goed kunnen werken en leren met behulp van ICT, zijn niet alleen beter voorbereidt op de steeds complexer wordende maatschappij van de 21e eeuw, maar zijn ook beter in staat om hun kennis en creativiteit, hun chi, te delen met anderen. De kennis laten stromen, vlak leren, met als doel dat zij en anderen er beter van worden. Web 2.0 als de ‘ji’ van de ‘chi’. Chi 2.0.

En sluit af….

Foto: le niner @ Flickr

De video hoort bij de blogpost over de bended river van 13 januari.

Met dank aan Tom voor de video en spontane actie.